Việt Nam nhận viện trợ ODA lớn nhất của Nhật Bản 3 năm liên tiếp

Trong cuộc họp báo diễn ra sáng nay (10/4) tại Hà Nội, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam – ông Mitsuo Sakaba cho biết Việt Nam là nước nhận viện trợ phát triển chính thức (ODA) lớn nhất của chính phủ Nhật Bản trong 2 năm liên tiếp 2006, 2007 và dù chưa có thông kê chính thức nhưng trong năm tài khóa 2008, Việt Nam được cho là vẫn duy trì vị trí này. Như vậy, Việt Nam đã trở thành nước nhận viện trợ ODA lớn nhất của Nhật Bản trong 3 năm liên tiếp.

Đại sứ Nhật Bản Sakaba tại cuộc họp báo.   Theo ông Mitsuo Sakaba, trong năm tài khóa 2007, tổng cộng Việt Nam nhận được khoản viện trợ ODA là 640 triệu USD, trong đó viện trợ không hoàn lại là 18 triệu USD, viện trợ dưới dạng hợp tác kỹ thuật là 74 triệu USD và viện trợ vốn vay là 548 triệu USD. Đây là những con số chính thức được công bố trong cuốn sách trắng về viện trợ phát triển chính thức của Nhật Bản trong năm 2007 mới được công bố gần đây. Đại sứ Mitsuo Sakaba cho rằng có thể nhiều người thấy bất ngờ và ngạc nhiên khi Nhật Bản công bố Việt Nam nhận được nhiều viện trợ nhất của nước này nhưng đó là những con số thống kê dựa trên giải ngân ròng (net disbursement). Giải ngân ròng là số tiền viện trợ ODA mới trừ đi số tiền mà nước đi vay trả các khoản nợ trước đó. Năm 2007, Việt Nam đứng thứ 3 sau Trung Quốc và Indonesia về khoản nhận viện trợ ODA mới từ Nhật Bản. Tuy nhiên, Trung Quốc và Indonesia là 2 nước đã vay rất nhiều ODA của Nhật Bản trong những năm trước nên hiện họ đang phải trả những khoản nợ lớn hơn Việt Nam. Chính vì lý do đó mà Việt Nam trở thành nước nhận được viện trợ ODA nhiều nhất từ chính phủ Nhật dựa trên giải ngân ròng. Theo tài liệu thống kê 30 nước nhận viện trợ ODA của Nhật Bản năm 2007 được công bố trong cuốn sách trắng nói trên thì Việt Nam đang đứng thứ 29 trong các nước về nhận viện trợ không hoàn lại, đứng thứ 3 về viện trợ hợp tác kỹ thuật và đứng thứ nhất về nhận viện trợ vốn vay từ Nhật Bản. Giải thích lý do vì sao Việt Nam lại nhận được ít nguồn viện trợ không hoàn lại từ chính phủ Nhật Bản, ông Mitsuo Sakaba cho biết Nhật ưu tiên dành những khoản viện trợ không hoàn lại cho các nước Trung Đông như Iraq, Afghanistan và các nước nghèo ở Châu Phi. Tuy nhiên, Đại sứ Sakaba khẳng định Nhật vẫn muốn tiếp tục hỗ trợ cho các vùng nghèo khó của Việt Nam cũng như giúp đỡ Việt Nam phát triển các lĩnh vực như y tế giáo dục. Ông Sakaba cũng nói thêm rằng, về khoản viện trợ hợp tác kỹ thuật, Việt Nam đang đứng thứ 3 với 74 triệu USD và đây cũng là một phần của viện trợ không hoàn lại. Đối với khoản viện trợ vốn vay, Đại sứ Nhật cho rằng đó là một khoản vốn quan trọng giúp phát triển kinh tế và Việt Nam lại là nước đang được nhận khoản trợ vốn vay lớn nhất. Bản thân Nhật Bản đã từng vay tiền của Ngân hàng thế giới để phát triển và đã trả hết nợ sau 20 năm. Trả lời câu hỏi của phóng viên về việc ông nhận định thế nào về khả năng trả nợ của Việt Nam, Đại sứ Sakaba cho rằng nếu kinh tế Việt Nam tiếp tục phát triển thuận lợi thì “tôi hoàn toàn không có lo lắng gì về khả năng trả nợ của Việt Nam.” Chia sẻ kinh nghiệm trả nợ của Nhật Bản, ông Sakaba cho biết, Nhật Bản đã vay tiền của nước ngoài để thực hiện các dự án cơ sở hạ tầng tiêu biểu, phục vụ cho phát triển kinh tế vì thế mà có thể nhanh chóng trả được nợ. Như vậy, kinh nghiệm quan trọng nhất để có thể nhanh chóng trả được nợ cho Nhật Bản theo ông Sakaba là Việt Nam cần phải thúc đẩy phát triển kinh tế và dùng nguồn vốn vay ODA để đầu tư vào các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, đường xá, cầu cảng... để phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế. Khi được hỏi liệu tình hình kinh tế khó khăn của Nhật Bản có ảnh hưởng đến nguồn viện trợ ODA của nước này dành cho Việt Nam hay không, Đại sứ Sakaba đã trả lời: “Quan điểm của chính phủ Nhật Bản là trong bối cảnh kinh tế khó khăn như hiện nay thì Nhật Bản sẽ tăng viện trợ cho các nước Châu Á để kích thích sự phát triển kinh tế khu vực.” Với quan điểm đó, theo ông Sakaba cho biết, trong khoảng thời gian từ giữa tháng 4 đến tháng 5 này sẽ có một cuộc họp thảo luận giữa Việt Nam và Nhật Bản về những dự án ODA mới. Đề cập đến vụ scandal tham nhũng PCI, Đại sứ Nhật Bản cho biết ông lấy làm tiếc về vụ việc này và mong muốn những vụ như thế sẽ không còn tái diễn. Đại sứ Sakaba cũng bày tỏ mong muốn Việt Nam xử lý nghiêm minh quan chức nhận hối lộ từ công ty tư vấn PCI của Nhật. Hội nghị thượng đỉnh giữa Nhật Bản và các nước tiểu vùng sông Mekong Cũng tại cuộc họp báo sáng nay, Đại sứ Sakaba đã thông báo về Hội nghị thượng đỉnh giữa Nhật Bản và các nước tiểu vùng sông Mekong gồm Việt Nam, Lào, Campuchia sẽ diễn ra vào ngay mai (11/4) tại Thái Lan. Hội nghị này sẽ có sự tham dự của Thủ tướng Nhật Bản Taro Aso và Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng. Theo ông Sakaba, hội nghị thượng đỉnh lần này sẽ thảo luận về các nội dung hợp tác cấp độ khu vực giữa Nhật Bản và 3 nước tiểu vùng sông Mekông như dự án Tam giác phát triển trị giá 20 triệu USD liên quan đến vùng biên giới giữa 3 nước Lào, Campuchia và Việt Nam; việc nâng cao hiệu quả dịch vụ tiếp vận qua hành lang Đông Tây; phát triển hành lang kinh tế Đông Tây từ Việt Nam, Lào, Campuchia và sang cả Thái Lan....  Mối quan hệ giữa Nhật Bản và 3 nước tiểu vùng sông Mekông đã bước sang năm thứ 6 và trong năm 2007, 3 nước Việt Nam, Lào và Campuchia đã nhận được 1 tỉ USD viện trợ ODA từ phía Nhật Bản. Đại sứ Sakaba cho biết, nguồn viện trợ ODA mà Nhật Bản dành cho 3 nước tiểu vùng sông Mêkông sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới. Trong năm tài chính 2008, có hơn 54 nghìn người được hưởng lợi trực tiếp từ Chương trình viện trợ không hoàn lại dành cho địa phương thuộc sự quản lý của Đại sứ quán Nhật Bản tại Hà Nội. Hơn 6 nghìn trẻ em được học một ca thay vì phải học hai ca, khoảng 41 nghìn người có thể đến chợ hay các trung tâm sinh hoạt cộng đồng trên con đường mới nâng cấp. Khoảng 5 nghìn người được tiếp cận với dịch vụ y tế tốt hơn và hàng nghìn người được sống với nguồn nước sạchvà môi trường trong lành hơn. Mặc dù quy mô của chương trình không lớn như các dạng ODA khác của Chính phủ Nhật Bản (như chương trình vốn vay chẳng hạn), Chương trình viện trợ không hoàn lại cấp địa phương có thể mang lại tác động trực tiếp và nhanh chóng nhằm cải thiện đời sống thường ngày của người dân. Với trọng tâm tiếp tục hỗ trợ phát triển vùng cao nguyên trung bộ nằm trong “tam giác phát triển” như tỉnh Gia Lai, vùng núi cao như tỉnh Hoa Bình và Lai Châu, Chính phủ Nhật Bản đã thực hiện 6 dự án tại khu vực này; hai dự án xây dựng trường tiểu được thực hiện tại tỉnh Nghệ An, nơi đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử Việt Nam. Tổng cộng có khoảng 340 nghìn người được hưởng lợi trực tiếp hoặc gián tiếp từ 21 dự án này. Dưới sự quản lý của Tổng Lãnh sự quán Nhật Bản tại Thành phố Hồ Chí Minh, có 7 dự án được thực hiện, chủ yếu là ở khu vực Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. 5 dự án cung cấp thiết bị y tế không chỉ mang lại cơ hội cho các bệnh nhân được chữa bệnh nhanh chóng và giảm chi phí chữa bệnh cho người dân sống ở những bản làng xa xôi ở vùng núi cao hay ở khu vực đồng bằng với hệ thống kênh rạch chằng chịt; mà còn góp phần điều chỉnh sự mất cân đối chi phí chữa bệnh. Ngoài ra, với mục đích hỗ trợ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Đắk Nông, là một tỉnh nghèo mới tách ra từ phía Bắc của tỉnh Đắk Lắk năm 2004, đã có hai dự án cung cấp nước sạch và xây dựng trường học được thực hiện ở đây. Tổng số người dân được hưởng lợi trực tiếp, hay gián tiếp từ 7 dự án này là khoảng 300 nghìn người. Hải Yến