Quần áo "bẩn" TQ: Ngành nào chịu trách nhiệm?

Thông tin hóa chất độc hại (formaldehyde) được phát hiện trong quần áo trẻ em sản xuất tại Quảng Đông, Trung Quốc đang bày bán la liệt ở thị trường Việt Nam đã râm ran cách đây hơn một tuần nhưng các cơ quan chức năng phản ứng chậm chạp, thậm chí có phần đùn đẩy trách nhiệm.

Ông Vũ Quang Vinh, Vụ trưởng giám sát quản lý, Tổng cục Hải quan (cơ quan đầu mối kiểm tra, kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu), cho biết, về chất lượng hàng hóa nhập khẩu, ngành Hải quan chỉ là đơn vị thực thi khi có tiêu chuẩn, quy định hay yêu cầu cụ thể của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Người tiêu dùng phải chủ động bảo vệ mình thay vì chỉ trông cậy cơ quan quản lý.

“Chẳng hạn, với mặt hàng vải vóc, quần áo nhập khẩu, chúng tôi có chức năng kiểm tra, giám sát để đảm bảo thu đúng, đủ số thuế nhập khẩu. Còn liên quan đến chất lượng nói chung hay hóa chất formaldehyde trong quần áo, chúng tôi kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý cụ thể như Bộ Khoa học công nghệ hay Bộ Y tế”, ông Vinh giải thích. Tuy nhiên, theo ông Vinh, đến thời điểm này, Hải quan chưa nhận được bất cứ thông tin nào về việc giám sát chất lượng mặt hàng quần áo nhập khẩu từ Trung Quốc.

Các đơn vị quản lý thị trường, đầu mối về kiểm tra, kiểm soát hàng hóa trên thị trường nội, cũng cho rằng họ chưa thể kiểm tra, xử lý hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc vì chưa có tiêu chí, tiêu chuẩn về chất lượng và sẽ có ý kiến với Bộ Y tế, Bộ Khoa học công nghệ để xem xét, ban hành các tiêu chuẩn an toàn của mặt hàng này.

Tuy nhiên, ông Trần Văn Vinh, Phó tổng cục trưởng Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Bộ Khoa học công nghiệp lại khẳng định: “Nói mặt hàng quần áo không có tiêu chuẩn về chất lượng là không đúng”. Ông Vinh phân tích, bất cứ sản phẩm nào sản xuất ra, doanh nghiệp có nghĩa vụ phải công bố và chịu trách nhiệm về chất lượng. Cơ quan quản lý Nhà nước căn cứ vào tiêu chuẩn đó để kiểm tra và sẽ xử lý nếu phát hiện vi phạm. Với hàng hóa nhập khẩu, về nguyên tắc đều phải có nhãn phụ, ghi tất cả tiêu chuẩn trên đó.

“Nhà nước không thể ban hành tất cả các quy định, mặt hàng này, mặt hàng kia phải bao gồm những chất liệu này hay không được có hóa chất kia. Nhưng khi cơ quan chức năng kiểm tra, phát hiện sản phẩm không đảm bảo chất lượng thì phải xử lý theo tính chất, mức độ vi phạm”, ông Vinh nói.

Tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng: đang xây dựng

Trong lúc các cơ quan quản lý còn chưa ngã ngũ về trách nhiệm, người tiêu dùng tiếp tục phải “gánh” mối lo về an toàn, sức khỏe từ hàng hóa nhập khẩu trôi nổi. Theo ông Hồ Tất Thắng, Phó chủ tịch Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng, người dân khó có thể thẩm định chất lượng sản phẩm bằng cảm quan, do vậy phải trông cậy vào các cơ quan chức năng. “Đối với hàng nhập khẩu chính ngạch, việc quản lý chất lượng còn lỏng lẻo do thiếu phân định trách nhiệm rạch ròi như vậy, chất lượng hàng nhập lậu còn đáng ngại”, ông Thắng lo lắng.

“Không chỉ riêng với hàng Trung Quốc mà vấn đề chất lượng được đặt ra cho tất cả hàng hóa nhập khẩu nói chung”, ông Võ Văn Quyền, Phó vụ trưởng Chính sách thị trường trong nước, Bộ Công thương nói. Ông Quyền thừa nhận, tại các nước đang phát triển như Việt Nam, khả năng sử dụng các rào cản kỹ thuật để ngăn ngừa hàng hóa kém chất lượng còn hạn chế.

Bộ Công thương đang xây dựng cơ sở pháp lý cũng như công cụ cần thiết để kiểm soát chất lượng hàng hóa, bảo vệ người tiêu dùng hiệu quả hơn. Cụ thể, Luật Bảo vệ người tiêu dùng đang được xây dựng theo hướng nâng cao các hoạt động bảo vệ quyền lợi của khách hàng.

Đồng thời, một đề án hiện đại hóa, nâng cao năng lực kiểm tra, kiểm soát hàng hóa đang được cơ quan này triển khai. “Cơ quan quản lý sẽ phải hoạch định các chính sách nhằm tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, để những sản phẩm kém chất lượng sẽ tự bị đào thải. Mặt khác, người tiêu dùng cũng có thể chủ động bảo vệ mình bằng cách chọn hàng hóa có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng”, ông Quyền nhấn mạnh.

Nơi dè chừng, nơi không Thông tin hàng hóa xuất xứ từ Trung Quốc có chất gây ung thư mấy ngày qua tác động ngược chiều trong từng bộ phận nhân dân. Nhiều cửa hàng thời trang, sạp chợ bày bán quần áo Trung Quốc tại TP HCM gần như vắng bóng người mua. Tại các chợ, sức mua giảm 10 - 15% so với trước thời điểm có thông tin quần áo Trung Quốc nhiễm hóa chất độc hại. Tại chợ An Nhơn (quận Gò Vấp), khu chợ tập trung đông người lao động ngoại tỉnh, mặt hàng quần áo Trung Quốc rơi vào tình trạng ế ẩm. Tiểu thương tại chợ Tân Định (quận 1) thừa nhận, hầu hết khách mua đều có sự e dè khi lựa chọn đồ chơi, quần áo, nhất là quần áo cho trẻ em. Không ít người khi xem hàng thấy bắt mắt nhưng khi biết nguồn gốc từ Trung Quốc lập tức bỏ đi. Theo các tiểu thương, thời gian gần đây các loại quần áo trong nước đã có phần chiếm được ưu thế so với quần áo Trung Quốc. Tuy vậy, điểm yếu của hàng Việt Nam là còn quá đơn điệu, chậm đổi mới về kiểu dáng, mẫu mã, màu sắc. Trong khi đó, các doanh nghiệp Trung Quốc luôn tung ra mẫu mã mới, bắt mắt. Đây cũng chính là lý do khiến sức mua hàng Trung Quốc có giảm trong những ngày qua song không giảm đột biến. Bà Liên Hảo, chủ sạp quần áo tại chợ Bà Chiểu, cho biết, quần áo có nguồn gốc Trung Quốc chủ yếu phục vụ công nhân, người có thu nhập thấp. Do vậy, dù thông tin quần áo có chứa chất độc hại gây hoang mang nhưng vẫn có người mua. Tại chợ vải Ninh Hiệp (Gia Lâm, Hà Nội), nơi được coi là đầu mối cung cấp vải cho các chợ và nhà may tại Hà Nội, không khí mua bán vẫn diễn ra bình thường. Chợ Ninh Hiệp có khoảng 800 hộ bán buôn, lẻ mặt hàng vải và quần áo may sẵn. Theo các chủ cửa hàng, nguồn cung vải cho chợ này chủ yếu là Trung Quốc (chiếm trên 80%). Chủ các quầy hàng không cần giấu diếm rằng hàng đang bán là từ Quảng Châu và Quảng Đông, Trung Quốc. Chị Hoa, chủ sạp vải, lý giải, thói quen mua sắm vẫn chưa thay đổi. Lượng vải bán ra chưa có sự tăng giảm theo nguồn gốc. Chợ này còn cung cấp hàng cho nhiều tỉnh khu vực miền Bắc và miền Trung. Anh Nguyễn Văn Bưu, một tiểu thương, cho biết: “Khách buôn miền Trung ra đây khá nhiều. Trung bình tôi chuyển đi các tỉnh Nam Định, Quảng Ngãi, Quảng Bình khoảng 15 chuyến hàng mỗi tháng”. Chị Nguyễn Kim Huệ thường xuyên tới đây mua vải về may quần áo cho giai đình cho biết đã nghe thông tin về đồ gia dụng và quần áo trẻ em chứa chất độc hại nhưng vẫn đến đây mua vì không có sự lựa chọn nào khác. Chị Huệ lý giải: “Quần áo, dày dép ở Hà Nội toàn là hàng Trung Quốc. Muốn thực sự không mua phải hàng Trung Quốc, chỉ có vào những shop hàng hiệu, giá hàng triệu đồng một cái, chúng tôi không đủ tiền”.

Theo Báo Đất Việt